İşçi Sendikalarının COVID-19’a Yaklaşımı ve Öneriler - I
İşçi Sendikalarının COVID-19’a Yaklaşımı ve Öneriler - I

Bu yazıda, sendikaların COVID-19'a yaklaşımını ele almaya karar verdik. Zira, tartışmaların çoğunluğu şirketlerin ne yapması gerektiğine veya şirketlerin COVID-19 salgınının olumsuz etkilerinden nasıl korunabileceğine odaklanıyor. Şimdi odağımıza işçi haklarını almak istiyoruz.

İşçi Sendikalarının COVID-19’a Yaklaşımı ve Öneriler - I

Dünya’ya oldukça kısa bir zamanda yayılıp, binlerce insana bulaşan ve bulaştığı insanların hayatını kaybetmesine sebep olan COVID-19, bugün tüm dünyanın gündeminde.Fabrika ve üretim atölyeleri gibi çalışma alanlarında COVID-19’un yayılması ve hastalığın bulaşmasının engellenmesi oldukça zor gözüküyor. Zira Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen sosyal mesafelendirmenin, üretim odaklı çalışma tesislerinde gerçekleştirilmesi pek mümkün değil.

İşverenlerin üretim yerlerinde hijyeni sağlaması çok önemli olmakla birlikte COVID-19’un yayılma hızı ve biçimi dikkate alındığında çoğu işveren fabrikalarda üretimi geçici bir süre durdurma kararı aldı. Şimdilik bu kararların geçici olacağı belirtilse de, hem ülkemizde hem de dünya genelinde salgının ne kadar süreceği öngörülemiyor. Genelde küresel tedarik zincirinin parçası olarak çalışan fabrikaların ülkemizde salgın kontrol altına alınsa bile hammadde, lojistik ve sipariş iptalleri nedeniyle yaşayabileceği birçok ekonomik sıkıntının altı çiziliyor. İşte bu bilinmezliklere karşı işçilerin nasıl korunacağı önemli bir tartışma konusu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, işçi sendikalarına değişen koşullarda işçilerin menfaatlerini korumak ve yeni çalışma düzenlemelerinde istihdam koşullarını sürdürmek ve geliştirmek için çok önemli bir görev düşmektedir.
12 Mart 2020 tarihinde, Türkiye’de faaliyet gösteren işçi sendikalarının da üyesi olduğu ve dünya çapında 200 milyon işçiyi temsil eden Küresel Sendikalar Konseyi (Council of the Global Unions (CGU))ortak bir bildiri yayınlamıştır. Bildiriye göre tam-zamanlı, yarı-zamanlı, göçmen, kayıtlı, kayıt-dışı, “gig” dâhil tüm işçilerin acilen koruma altına alınması ve sendika, işveren ve devletlerarasında diyalogun arttırılması için devletlere ve işverenlere çağrıda bulunmuştur. CGU’ nun ortak bildirisinde özetle şu talepler yer almaktadır:
 
Devletlere Yönelik Talepler
İşverenlere Yönelik Talepler
İşçilerin ücretli hastalık izni haklarının uzatılmasını, gelirlerin korunmasını ve istihdam durumlarına bakılmaksızın tüm işçilere sosyal koruma sağlamak
İşçi sağlığı, hakları ve refahına yönelik tehditleri belirlemek ve işyeri standartlarını geliştirmek için işçi sendikalarıyla iş birliği yapmak
Uluslararası kurumlarla iş birliği yapılarak fakir ülkelere yönelik yardımların arttırmak
İşverenlerin tüm tedarik zincirinde bulunan işçilerin gözetim yükümlülüğünün gereğinin yerine getirilmesi, tedarikçilerle olan sözleşmelerin sürdürülmesi ve işçilerin COVID-19 dolayısıyla ortaya çıkan tehditlere karşı hak ve refahlarının önceliklendirilmesi
İş hayatı ve ekonomiyi sürdürülebilir kılmayı, işçilerin refahını ile KOBİ’leri korumayı amaçlayan teşvik paketlerinin yürürlüğe koymak
COVID-19 tehditlerinin tespiti, önlenmesi, azaltılması ve hesap verilebilir kılınması süreçlerine işçi temsilcilerini dâhil edilmesi
Sağlık korumalarının ve planlarının yürürlükte olduğundan ve istisnasız takip edildiğinden emin olunması
Toplu iş sözleşmesi de dâhil birçok yöntemle işçilerin ücretlerinin ve ödemelerinin korunması
COVID-19 tehdidi altında olan veya hastalık bulaşan tüm işçiler için, izin gününden itibaren hastalık ücreti veya tatil ücreti şeklinde ücretli izin güvencesinin sağlanması ve tazminat fonlarının oluşturulması
Tüm işçiler için kişiselleştirilmiş ve sorumlu işyerleri ve çalışma düzenlemeleri sunulması

Bir sonraki blog yazımızda diğer ülkelerle de karşılaştırmalı olarak Türkiye’deki işçi sendikalarının COVID-19’e yaklaşımını ele alacağız.


* Stj. Avukat Zeynep Ece Uyarer ile Onur Kaplan katkı sunmuştur.

Kaynakça:
1) https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-51177538
2) https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public
3) Kısmi zamanlı (Gig) işçiler; online platform çalışanları, sözleşmeli firma çalışanları, çağrı üzerine çalışanlar ve geçici çalışanlar gibi bağımsız çalışanlardır. Kısmi zamanlı çalışanlar, Über, Getir, Banabi gibi şirketlerin müşterilerine hizmet vermek için, talep üzerine çalışan şirketlerle resmi anlaşmalar yaparlar.